Dermatitis atopikoa larruazaleko gaixotasun kroniko bat da, eta gorritasuna, lehortasuna, azkura handia (pruritoa) eta larruazal oso lehorra (xerosia) eragiten ditu. Ez da kutsakorra, eta, beraz, ezin da pertsona batetik bestera pasatu.
Haurtzaroan hasi ohi da, baina litekeena da helduaroan agertzea ere. Lesioak aurpegian, lepoan, ukondoetan, belaunetan edo eskuetan agertzen dira, adinaren arabera.
Larritasunaren arabera, hiru mailatakoa izan daiteke: arina, agerraldiak noizbehinkakoak eta kontrolatzen errazak direnean; ertaina, sintomak maizago agertzen direnean eta gogaikarriak direnean; eta larria, agerraldiak etengabeak direnean eta bizi-kalitateari nabarmen eragiten diotenean.
Diagnostikoa historia klinikoan oinarritzen da nagusiki, zeinak barne hartzen baitu nola, noiz eta non agertzen diren sintomak, baita larruazalaren miaketa fisikoan ere. Ez dago diagnostikoa berresten duen proba bakar bat, baina, kasu batzuetan, zalantzak sortzen badira, larruazalaren biopsia bat egin daiteke, hau da, lagin txiki bat hartu, aztertzeko eta beste gaixotasun batzuk baztertzeko.
Dermatitis atopikoak bilakaera aldakorra du: une batzuetan, larruazalak okerrera egiten du (agerraldiak), eta gorritasuna, ezkatatzea, arrailak eta jariakinak dituzten zauri txikiak agertzen dira; eta, beste batzuetan, larruazalak nabarmen egiten du hobera, eta normal ere ikusten da (arintzea). Hobekuntza-aldi horiek ohikoagoak dira tratamendu egokia egiten denean eta larruazalaren eguneroko zainketak egiten direnean.
Agerraldiak zenbait faktoreren ondorioz gerta daitezke, hala nola klima lehorraren, arropetan ehun jakin batzuk erabiltzearen, eguneroko higienean xaboi gogorrak erabiltzearen eta estresaren ondorioz. Baina ohitura egokiak eta tratamendu egokia izanez gero, gaixotasuna kontrola daiteke, eta bizi-kalitate hobea izan.
Zergatik dut dermatitis atopikoa?
Dermatitis atopikoak ez du kausa bakar bat; zenbait faktore konbinatzearen ondorioz sortzen da:
- Aldez aurretiko joera genetikoa (familia-aurrekariak)
- Larruazalaren hesia aldatuta dago
- Larruazalaren hantura eta aldaketak berezko bakterioetan
Ohikoa da espektro atopikoko aurrekariak (alergiak, asma edo ekzema) dauden familietan agertzea. Horrek esan nahi du hein batean heredatu egin daitekeela gaixotasuna.
Arrazoietako bat filagrina izeneko gene batean izaten den aldaketa bat da; gene hori arduratzen da larruazala sendo eta babestuta mantentzeaz. Gene horrek funtzionatzen ez duenean, larruazalaren hesia ahuldu egiten da, larruazala lehortu egiten da eta sentikorrago bihurtzen da inguruneko gai narritagarriekiko.
Dermatitis atopikoa duten pertsonetan, larruazalaren hesi naturalak ez du behar bezala funtzionatzen eta mikroartekak ditu. Aldaketa horren ondorioz, larruazalak ohi baino ur gehiago galtzen du (epidermisean zeharreko ur-galera), eta horrek lehortasun handia eta tenkatasun-sentsazioa eragiten ditu.
Gainera, larruazalak errazago pasatzen uzten die inguruneko substantziei, substantzia narritagarriei, alergenoei edo mikroorganismoei, esate baterako. Agente horiek, larruazal osasuntsu batean arazorik eragingo ez luketen arren, larruazal atopikoan sartzen dira eta immunitate-sistema aktibatzen dute.
Aktibazio horren ondorioz, erantzun inflamatorio bat gertatzen da eta azkura, gorritasuna, handitua eta, zenbait kasutan, infekzioa agertzen dira. Prozesu horrek eragiten ditu gaixotasunaren bereizgarri diren agerraldiak.
Dermatitis atopikoa duten pertsonen larruazalean, immunitate-sistema ohi baino aktiboago egoten da; hori dela eta, neurriz gaineko erreakzioak gertatzen dira, baita estimulu arinen aurrean ere.
Gainera, desoreka bat izan ohi da larruazaleko berezko bakterioetan. Kasu askotan, Staphylococcus aureus bakterioaren ohiz kanpoko hazkundea gertatzen da; bakterio horrek larruazala narrita dezake, eta agerraldiak okerragotu.
Horrek guztiak hazka egitearen gurpila eratzen du: larruazal lehor eta ahulduak azkura eragiten du; hazka egiteak are kalte handiago eragiten du larruazalean, eta horrek areagotu egiten ditu handitua eta infekzio-arriskua; eta horrek, era berean, azkura areagotzen du. Zainketa egokiekin gurpil hori eteten ez bada, gaixotasuna betikotu edo berraktibatu egin daiteke.