Zelula ama hematopoietikoen transplante autologoa (TAPH) prozedura terapeutikoa da, eta kimioterapia dosi handietan ematean datza, gaixotasun hematologikoaren erantzuna indartzeko.
Prozedura konplexua da eta prozesu kateatu asko ditu, zure gaixotasunaren tratamenduaren estrategia orokorraren parte direnak. Hainbat fase zehaztu daitezke:
- Indukzio-tratamendua: gaixotasuna kontrolatzeko ematen den tratamendua da (kimioterapiako zikloak). Gehienetan, eguneko ospitaleko anbulatorioan ematen diren tratamenduak izaten dira, baina batzuetan ospitaleratzea behar izaten da. Medikuek azalduko dizute, zure kasuaren arabera.
- Transplantearen aurreko ebaluazioa: transplante aurreko kontsultarako hitzordua emango dizugu. Arlo horretan espezializatutako hematologiako langileek zure osasun-egoeraren ebaluazio funtzionala egingo dute, transplantea jasan dezakezula egiaztatzeko, eta mobilizazioaz eta aferesiaz arduratuko dira.
- Mobilizazioa: zure hezur-muineko zelula ama osasuntsu eta normalak odol periferikorantz mugitzea behar dugu, jaso ahal izateko. Muinetik “irtenarazteko”, G-CSF faktore-motako injekzioak erabiltzen dira. G-CSF eman eta lauzpabost egunera, zelula ama hematopoietikoen goren unea izango dugu odol periferikoan.
- Aféresis: zelula ama horiek jasotzeko prozesua da. Bi zain-kateter periferikoren bidez (edo bide zentral baten bidez, jarrita badaukazu), dialisi-makinen oso antzeko makina batera konektatuko zaitugu. Makina horrek zure odola prozesatuko du, zelula nukleobakarrekin gelditzeko (zelula amak daude horien artean), eta gainerako odola organismora itzuliko du.
Ospitaleratze luzea da, 3-4 aste ingurukoa, eta honako fase hauek ditu:
- Egokitzapena: gaixotasuna indartzeko agindutako dosi altuko kimioterapiari deritzo. Serum asko behar dira organismoari kimioterapia ezabatzen laguntzeko, metabolizatu ondoren.
- Infusioa: transplantearen eguna da. Zelula amak sartuko dizkizugu, izoztuta mantendu ditugunak, baina zelula-bideragarritasun onarekin.
- Aplasia zelularreko fasea: egokitzapen-faseko kimioterapiak eragina izan duen eta anemia, tronbopenia eta neutropenia agertzen diren aldia da. Fase horretan, baliteke transfusioak behar izatea. Fase horretan dago infekzio-arrisku handiena. Solairuko langileek (medikuak, erizainak eta laguntzaileak) gomendatutako higiene- eta asepsia-neurrien berri emango dizuete zuri eta zurekin etorri direnei. Fase horretan, transplantearen ondoren ohikoak diren beste konplikazio batzuk ere ager daitezke, hala nola mukositisa eta beherakoa.
- Atzemate-fasea: Infusioaren ondorengo 10-12. egunetik aurrera, zelula amak beren funtzioa betetzen eta plaketak eta neutrofiloak berreskuratzen hasiko dira. Gerta daitezkeen konplikazioetatik errekuperatzen amaitu arte itxarotea besterik ez da geratzen, eta alta emango dizugu, eriondoa etxean bukatzeko.
Transplante-fasea oso zorrotza da ikuspuntu funtzionaletik. Oso garrantzitsua da ahalik eta baldintza onenetan etortzea, bai baldintza medikoei dagokienez, bai nutrizioari eta egoera fisikoari dagokienez. Oso garrantzitsua da tratamendu osoan zehar dieta ona izatea eta jarduera fisikoa modu jarraituan egitea. Ospitaleratuta zaudenean ariketa-errutinak izatera animatuko zaituzte.
Psikologikoki ere prozesu zaila da. Konfiantzazko senideekin etortzera animatzen zaitugu, nahiz eta haiek ere helaraziko dizkiegun hainbat arau eta gomendio bete beharko dituzten.
Ondorengo hilabeteetan, jarraipena Eguneko Ospitaleko kontsultan egingo dizute.
Hilabete horietan honako hauek egingo dira:
- Infekzioen aurkako profilaxia: pentamidina-aerosolak emango dizkizugu, hilean bat, CD4 linfozitoek segurtasun-balioa berreskuratu dutela egiaztatu arte. Halaber, profilaxi antiherpetikoarekin jarraituko dugu, aho bidezko antibiralekin, eta, behar izanez gero, beste prebentzio-estrategia batzuk hartuko ditugu.
CD4 linfozitoak birusen eta onddo jakin batzuen (pneumoniak oso gutxitan eragiten dituzte, baina oso larriak) aurka immuneak izateko garrantzitsuak dira. Estrategia horren bidez, saihesten saiatuko gara.
Prebentzio Medikuntzako Zerbitzura igorriko zaitugu, txertaketa-egutegi bat ezartzeko. Transplantearen eta aurreko tratamenduen ondorioz, bizitzan zehar lortutako immunitatearen zati handi bat galtzen da, eta berriro berreskuratu behar da.
- Jarraipena: gaixotasunaren erantzuna diagnostikoan informazioa eman ziguten proben arabera ebaluatuko dugu.
Zure oinarrizko gaixotasunaren arabera, jarraipena Eguneko Ospitalean egingo dizute (mantentze-tratamenduak) edo kanpo-kontsultara bideratuko zaituzte, berrikuspen-kontsultak egiteko. Beste osasun-barruti batekoa bazara, jarraipena zure erreferentziako ospitalean egin ahalko duzu.
Era berean, bizimodu osasungarria izan beharko duzu, dieta ona izan, ariketa egin, eta toxikorik ez hartu. Ohitura on horiek betiko mantendu beharko dituzu, gaixotasunaren ondorioak gainditzen eta autoestimua berreskuratzen lagunduko baitizute.
Zelula ama hematopoietikoen transplantea prozedura konplexua da, eta zure gaixotasunaren erantzuna indartzea du helburu.
Funtzionaltasun fisiko ona izan behar da, ager daitezkeen konplikazioak murrizteko.
Trasplante Autologoa