ESIko Berrikuntza eta Kalitateko zuzendariordetzak COVID-19aren pandemian eginiko telefonozko kontsultei buruzko inkesta bat egin du, pazientearen ikuspegitik, eta, horretarako, elkarlanean aritu da Neurologia, Hepatologia eta Transplanteko Zerbitzuarekin, Hesteetako Gaixotasun Inflamatorioko Unitatearekin, Artxibo eta Dokumentazio Klinikoko Unitatearekin eta Integrazio Asistentzialeko zuzendariordetzarekin.

Azterketaren helburua honako hau izan da: ospitaleko eta lehen mailako arretako zerbitzuetan COVID-19aren pandemian, martxoaren 15etik maiatzaren 15era bitartean, eginiko telefonozko kontsultak ebaluatzea. Gainera, telefonozko arreta ez-presentzialaren alderdi guztiak ebaluatu nahi izan dituzte, eta arreta ez-presentziala erabiltzeko eragozpen gutxien duten erabiltzaileen profila identifikatu, ondorengo kontsultetan zerbitzu horri eutsi nahian.

Euskal Osasun Zerbitzuak neurri asko hartu ditu birusari aurre egiteko, hala nola premiazkoak ez ziren probak eta kirurgiak atzeratzea, zainketa intentsiboetako unitateen (ZIU) gaitasuna handitzea, eta pertsonal medikoa eta erizaintzakoa berrantolatu eta kontratatzea. Birusa zabal ez zedin hartutako babes- eta segurtasun-neurrietako bat izan zen aurrez aurreko kontsulta gehienak, azkar batean, ez-presentzial bihurtzea (telefono bidezkoak batik bat), bai ospitaleko eremuan, bai lehen mailako arretan.

Alde batetik, azterketaren emaitzei dagokienez, inkesta egin duten zerbitzu eta unitateetan ez da alde handirik egon alderdi hauetaz duten pertzepzioari dagokionez: hartutako arretarekin pozik egotea, informazioa ulertzea, nola ebatzi den, irisgarritasuna, medikuekin zalantzak argitzeko osasun-karpeta erabiltzeko interesa eta arreta ez-presentziala. Lehen mailako arretan dago, oro har, balorazio positiboen ehuneko txikiagoa.

Alderdien balorazio positiboa % 48 eta % 90 artean dago (% 100 da gehiena). «Pozik egotea» eta «Informazioa ulertzea» alderdiak baloratzen dituzte hoberen (% 89 eta % 90), eta «Osasun-karpeta» eta «Arreta ez-presentziala» (Telefono bidezko kontsulta) alderdiek dute, aldiz, balorazio onen ehuneko txikiagoa (% 55 eta % 48, hurrenez hurren).

Balorazio positiboen ehunekoak sexuaren arabera bereiziz gero, ez da alde handirik alderdi bakar batean. Adina kontuan hartuta, ordea, antzeko balorazioa ikusten da «Osasun-karpeta» alderdian ez beste alderdi guztietan, banaketa argiagoa baita alderdi horri dagokionez: zenbat eta adin handiagoa, orduan eta balorazio positiboen ehuneko txikiagoa.

Inkesta egin duten zerbitzu eta unitateetan, berriz, ez dago alde handirik alderdi horiei dagokienez. Lehen mailako arretan ematen dute puntu gutxien, osasun-karpetaren eta arreta ez-presentzialaren (telefono bidezko kontsulta) alderdietan izan ezik; azken horietan balorazio positiboen ehunekoa txikixeagoa baita Neurologian.

Litekeena da emaitza horiek zerikusia izatea patologien kronikotasunarekin edo ezintasuna eragiteko arriskua duten gaixotasunak ez kontrolatzeak dakarren segurtasunik ezarekin; eta bestetik, arreta ez-presentziaren kontzeptuak (telefono bidezko kontsulta) talka egiten duelako, beharbada, kontsulta eta medikuaren eta pazientearen arteko harremana ulertzeko era tradizionalarekin.

Oro har, azterketa honen emaitzek informazio garrantzitsua eman dezakete ea pazienteek zer-nolako poztasuna duten beren gaixotasunari krisi edo hondamendiak –COVID-19aren oraingo pandemia, adibidez– gertatzen direnean kontsulta ez-presentzialen bitartez ematen dioten arretari dagokionez. Informazio hori garrantzitsua da gaur egun eskainitako asistentzia, paziente horien beharrak aintzat hartuta, hobetu ahal izateko. Birusaren hedapenaren gaineko oraingo datuak direla-eta, era horretako kontsulta ez-presentzialei luze eutsiko zaiela aurreikusten da.